Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, yapı ruhsatı başvurularında sunulacak mimari, statik, elektrik ve tesisat projelerinin dijital ortamda (BIM/IFC ve PDF/A formatlarında) hazırlanmasını zorunlu kılan yeni bir yönetmelik yayımladı. Yönetmelik, uygulama imar planı bulunan alanlardaki yeni binaları kapsamakta olup küçük ölçekli müstakil yapılar ile entegre tesis niteliği taşımayan tarım/hayvancılık yapılarını kapsam dışında bırakmaktadır.
- Yönetmelik 1/9/2027'de yürürlüğe girecek; ancak BIM/IFC zorunluluğu (4. madde 5. fıkra) büyük şehirlerdeki büyük binalardan başlayarak kademeli uygulanacak — en geniş kapsamlı zorunluluk 1/9/2032'de, konut dışı binalar için ise 1/9/2033'te devreye girecek.
- Kapsam istisnası: bodrum katı hariç en fazla 2 katlı ve toplam inşaat alanı 200 m²'yi geçmeyen müstakil yapılar ile entegre tesis niteliğinde olmayan tarım/hayvancılık yapıları yönetmelik dışında tutulmuştur.
- 3B sayısal yapı modelleri TS EN ISO 19650-1/2 standartlarına göre BIM tabanlı hazırlanacak; IFC (TS EN ISO 16739-1) formatında teslim edilecek ve BIM modelinden üretilen CAD çizimleriyle tam uyumlu olmak zorunda olacaktır.
Ne getiriyor?
Bu yönetmelik, yapı ruhsatı başvurularında sunulması gereken mimari, statik, elektrik ve tesisat projelerinin dijital ortamda —PDF/A ve BIM (Yapı Bilgi Modellemesi) formatlarında— hazırlanmasını zorunlu kılıyor. İki boyutlu (2B) çizimler PDF/A formatında, üç boyutlu (3B) modeller ise uluslararası IFC standardında teslim edilecek. Yönetmelik kademeli geçiş süreçleriyle birlikte 1 Eylül 2027'de yürürlüğe girecek; ancak farklı büyüklükteki yapılar ve belediyeler için tam uygulama 2029-2033 yılları arasına yayılıyor.
Kimleri etkiliyor?
- Yapı ruhsatı almak isteyen inşaat ve proje sahipleri
- Mimari, statik, elektrik ve tesisat projesi hazırlayan mimar ve mühendisler (proje müellifleri)
- Yapı ruhsatı vermeye yetkili belediyeler ve ilgili idareler
- Konut ve ticaret+konut karma kullanımlı bina sektöründeki tüm paydaşlar
Yürürlük: 1 Eylül 2027'de yürürlüğe girer.
Sık sorulan sorular
Bu yönetmelik hangi binaları kapsıyor, hangileri kapsam dışında?
Uygulama imar planı bulunan alanlarda yeni yapılacak binalar kapsama giriyor. Bodrum katı dışında en çok iki katlı ve toplam yapı inşaat alanı 200 metrekareyi geçmeyen müstakil yapılar ile entegre tesis niteliğinde olmayan tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar kapsam dışında tutuluyor.
Projeler hangi formatlarda teslim edilecek?
İki boyutlu (2B) proje çizim dosyaları PDF/A formatında teslim edilecek. Üç boyutlu (3B) BIM modelleri ise uluslararası IFC (Endüstri Temel Sınıfları) formatında sunulacak.
BIM zorunluluğu tüm binalar için aynı anda başlıyor mu?
Hayır, BIM (IFC) zorunluluğu kademeli olarak uygulanacak. Büyük nüfuslu illerdeki büyük yapılar için 2029'da başlarken, diğer yapılar için bu tarih 2030, 2031 ve 2032'ye kadar uzanıyor. Konut ve ticaret+konut karma binalar dışındaki yapılar için ise 1 Eylül 2033'e kadar uygulama başlamıyor.
Yönetmelik yayımlanmadan önce ruhsat başvurusu yapmış olanlar bu kurallara uymak zorunda mı?
Hayır. Yönetmeliğin kademeli uygulama tarihlerinden önce yapı ruhsatı başvurusunda bulunulmuş yapılar ile kamu ihale kararı veya ihale tarihi alınmış yapılar için yeni hükümler uygulanmıyor.
Küçük belediyeler veya küçük ölçekli binalar için de aynı kurallar geçerli mi?
Küçük ölçekli yapılar ve daha küçük nüfuslu belediyelerde PDF/A ve BIM zorunlulukları daha geç tarihlerde devreye girecek; tam uygulama en geç 2032-2033 yıllarına kadar kademeli olarak hayata geçirilecek.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.