Anayasa Mahkemesinin 18/6/2026 Tarihli ve 2021/42538 Başvuru Numaralı Kararı
%90 engelli olan bir kişi, ÖTV istisnasından yararlanarak aldığı taşıt için kullandığı sağlık kurulu raporunun arşivde bulunamaması gerekçesiyle ÖTV, KDV ve MTV cezalı tarhiyatlarına muhatap edilmiştir. Anayasa Mahkemesi, aynı raporun farklı mahkemelerce farklı değerlendirilmesinin ve engelliliği teyit eden ikinci raporun dikkate alınmamasının hakkaniyete uygun yargılanma hakkını ihlal ettiğine hükmetmiştir.
- Başvurucunun 2016 tarihli engelli sağlık kurulu raporu hastanenin arşiv ve Ulusal Veri Bankası kayıtlarında bulunamadı; ancak aynı hastaneden alınan 2019 tarihli rapor kayıtlarda mevcut olup %91 engellilik oranını teyit ediyordu.
- MTV davasında aynı rapor mahkemece geçerli kabul edilip dava reddedilmezken, ÖTV ve KDV davalarında rapor geçersiz sayıldı — aynı belgenin farklı mahkemelerce çelişkili biçimde değerlendirilmesi ihlal gerekçesi oldu.
- Yeniden yargılama yapılmasına hükmedildi; başvurucunun tazminat talebi reddedilmekle birlikte 975,20 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan 40.975,20 TL yargılama gideri başvurucuya ödenmesine karar verildi.
Ne getiriyor?
Anayasa Mahkemesi, %90 engelli olduğunu belgeleyen Emine Baykara'nın ÖTV istisnasından yararlanarak aldığı araç için vergi dairesi tarafından uygulanan vergi ziyaı cezalı ÖTV, KDV ve MTV tahakkuklarına karşı açtığı davalarda adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi. Mahkeme, davaları yeniden görmek üzere Diyarbakır Vergi Mahkemesine gönderdi ve başvurucunun ödediği toplam 40.975,20 TL yargılama giderinin (975,20 TL harç + 40.000 TL vekâlet ücreti) Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından karşılanmasına hükmetti.
Kimleri etkiliyor?
- ÖTV istisnasından yararlanarak araç satın alan %90 ve üzeri engelli bireyler
- Engelli sağlık kurulu raporunun arşiv kayıtlarında bulunamaması nedeniyle vergi cezasına muhatap olan kişiler
- Birden fazla vergi mahkemesinde aynı belge için çelişkili kararlarla karşılaşan vergi mükellefleri
- Engelli yakınları adına vergi uyuşmazlığı yaşayan aileler
Yürürlük: Karar 18 Haziran 2026 tarihinde oybirliğiyle verildi ve 4 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Sık sorulan sorular
Başvurucu neden vergi cezasıyla karşılaştı?
Emine Baykara, %90 engelli olduğunu gösteren 2016 tarihli sağlık kurulu raporuna dayanarak ÖTV istisnasından yararlanıp araç almıştı. Vergi dairesi, söz konusu raporun hastanenin arşiv kayıtlarında ve Ulusal Veri Bankası'nda bulunamaması gerekçesiyle raporun gerçeği yansıtmadığını öne sürerek ÖTV, KDV ve MTV vergi ziyaı cezaları tahakkuk ettirdi.
Anayasa Mahkemesi neden ihlal kararı verdi?
Başvurucunun engellilik durumunu aynı hastaneden alınan 2019 tarihli ikinci raporla da kanıtladığı, her iki raporda da aynı tanı ve birbirine çok yakın engel oranlarının yer aldığı ve MTV davasında davalı idarenin sahtecilik iddiasında bulunmadığı görülmüştür. Buna karşın ÖTV ve KDV davalarındaki mahkemelerin, somut olayın açıkça belirli koşullarını gözetmeden 2019 tarihli raporun 2016 tarihli raporun yerine geçemeyeceğine hükmetmesi, yargılamanın hakkaniyetini zedelemiştir.
Dava bundan sonra ne olacak?
Anayasa Mahkemesi, ihlali gidermek amacıyla dosyayı yeniden yargılama yapılmak üzere Diyarbakır Vergi Mahkemesine gönderdi. Mahkeme, Anayasa Mahkemesi'nin ihlal kararında belirttiği ilkelere uygun biçimde yeni bir karar vermek zorundadır.
Başvurucuya tazminat ödendi mi?
Manevi tazminat talebi reddedildi; yeniden yargılama yapılmasının ihlali gidermek için yeterli olduğuna karar verildi. Ancak 975,20 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.975,20 TL yargılama gideri başvurucuya ödenecek.
Ödeme ne zaman yapılacak, geç kalınırsa ne olur?
Ödemelerin, kararın tebliğinden itibaren dört ay içinde Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yapılması gerekmektedir. Bu sürede ödeme yapılmazsa, sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar yasal faiz işletilecektir.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.