Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, hangi ekonomik faaliyetlerin çevresel açıdan sürdürülebilir sayılacağını belirleyen Türkiye Yeşil Taksonomisi'nin usul ve esaslarını bu yönetmelikle düzenledi. Yönetmelik; işletmelerin ve bankaların başta olmak üzere finansal kuruluşların yeşil faaliyetlerini sınıflandırmasını, raporlamasını ve doğrulamasını zorunlu kılarak "yeşile boyama"nın önüne geçmeyi hedefliyor.
- Bankalar, sigorta/reasürans ve emeklilik şirketleri ile sermaye piyasası kuruluşları taksonomi raporlaması yapmak zorunda; ancak bu finansal kuruluşlara 1/1/2029 tarihine kadar geçiş süresi tanındı.
- Bir faaliyetin 'uyumlu' sayılabilmesi için: (1) en az bir çevresel hedefe önemli katkı sağlaması, (2) diğer hedeflere önemli zarar vermemesi ve (3) asgari sosyal koruma önlemlerine (ILO temel sözleşmeleri, BM ve OECD rehberleri) uyması gerekiyor.
- Teknik tarama kriterleri her yılın 15 Aralık tarihine kadar Başkanlığın web sitesinde yayımlanacak; katı fosil yakıt kullanan üretim faaliyetleri kesinlikle yeşil faaliyet sayılmayacak.
Ne getiriyor?
Bu yönetmelik, hangi ekonomik faaliyetlerin gerçekten "yeşil" yani çevre dostu sayılacağını belirleyen Türkiye Yeşil Taksonomisi sistemini kuruyor. Buna göre bir faaliyetin yeşil sayılabilmesi için sera gazı azaltımı, iklim değişikliğine uyum, su kaynakları, döngüsel ekonomi, kirlilik önleme ve biyoçeşitlilik gibi 6 çevresel hedeften en az birine önemli ölçüde katkı sağlaması, hiçbirine zarar vermemesi ve asgari sosyal koruma kurallarına uyması gerekiyor. Yönetmelik aynı zamanda "yeşile boyama" olarak adlandırılan yanıltıcı çevreci iddiaların önüne geçmeyi hedefliyor.
Kimleri etkiliyor?
- Ek-1'deki uygun ekonomik faaliyetleri yürüten şirketler ve kuruluşlar (gönüllü raporlama yapabilirler)
- Bankalar, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri (1 Ocak 2029'dan itibaren zorunlu raporlama yükümlülüğü)
- Yeşil yatırım yapmak isteyen yatırımcılar ve fon yöneticileri
- Çevre dostu olduğunu iddia eden ürün veya hizmet sunan işletmeler
Yürürlük: 24 Eylül 2026 tarihinde yayımı tarihinde yürürlüğe girdi; ancak finansal kuruluşların raporlama zorunluluğu 1 Ocak 2029'a kadar ertelenmiştir.
Sık sorulan sorular
Bir şirket hangi koşulları sağlarsa faaliyeti 'yeşil' sayılır?
Faaliyetin 6 çevresel hedeften en az birine önemli ölçüde katkı sağlaması, diğer hiçbir çevresel hedefe önemli zarar vermemesi ve asgari sosyal koruma önlemlerine uyması gerekir.
Raporlama zorunlu mu, yoksa gönüllü mü?
Uygun ekonomik faaliyetleri yürüten şirket ve kuruluşlar için raporlama gönüllüdür. Ancak bankalar, aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, sigorta ve emeklilik şirketleri gibi finansal kuruluşlar için raporlama zorunludur; bu yükümlülük 1 Ocak 2029'dan itibaren başlayacaktır.
Raporlar nereye ve ne zaman yüklenir?
Raporlar, ilgili mali yılın sona ermesini takip eden altıncı ayın sonuna kadar Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemi'ne yüklenir.
Teknik kriterler kim tarafından, nasıl belirlenir?
Kriterler İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından belirlenir; Türkiye Yeşil Taksonomisi Komitesi ve sektör uzmanlarından oluşan teknik uzman gruplarının görüş ve raporları esas alınır. Kriterler her yılın 15 Aralık tarihine kadar Başkanlığın internet sayfasında yayımlanır ve güncellemeler takip eden yıldan itibaren geçerli olur.
Raporlama yükümlülüğünü yerine getirmeyen finansal kuruluşlara ne olur?
Bildirim, bilgi ve belge verme yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere 7552 sayılı İklim Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca idari para cezası uygulanır.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.