Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği (No: 2026/15)
Tarım ve Orman Bakanlığı, çiğ et, kıyma, hazırlanmış et karışımları ve et ürünlerinin (sucuk, pastırma, döner, köfte, jambon vb.) üretim, ambalaj ve piyasaya arz kurallarını yeniden düzenledi. 2018 tarihli eski tebliğ yürürlükten kaldırılarak kapsamlı bir kodeks standardı hayata geçirildi.
- Ürün bazında katı bileşim sınırları getirildi: döner için toplam et proteini en az %12 (çiğ), pişmiş döner %16, kanatlı eti döneri %18; sucukta yağ/protein oranı 2,6'nın altında, pH en fazla 5,4 olması zorunlu. Döner etiketinde 'yaprak', 'kıyma' veya 'yaprak-kıyma' ibaresi ürün adıyla aynı renk ve puntoyla yer almak zorunda.
- Sucuk, pastırma, kavurma, döner ve kanatlı eti dönerinde protein tozu, nişasta, soya ürünleri gibi dolgu maddeleri ile tütsü aroma vericisi ve mekanik ayrılmış kırmızı et kullanımı tamamen yasaklandı; MAKE yalnızca kanatlı emülsifiye et ürünlerinde kullanılabilecek.
- Mevcut gıda işletmecilerine 31 Mart 2027'ye kadar uyum süresi tanındı; bu tarihe kadar eski tebliğ (2018/52) hükümleri uygulanmaya devam edecek, geçiş öncesi piyasaya sürülen ürünler raf ömrü sonuna dek satışta kalabilecek.
Ne getiriyor?
Bu tebliğ, Türkiye'de et, hazırlanmış et karışımları ve et ürünlerinin (kıyma, döner, sucuk, köfte, pastırma, jambon vb.) üretim, ambalajlama ve satışa sunulma kurallarını yeniden belirliyor; 2018 tarihli eski tebliğin yerini alıyor. Döner için yaprak/kıyma/yaprak-kıyma ayrımı gibi somut sınıflandırmalar, her ürün türü için protein, yağ ve tuz oranlarına dair üst ve alt limitler ile etiketleme zorunlulukları getirildi. Ayrıca sucuk, pastırma ve dönere tütsü aroması eklenmesi ile kavurma ve kıyma kavurmaya herhangi bir gıda katkı maddesi katılması yasaklandı.
Kimleri etkiliyor?
- Et ve et ürünleri üreten gıda işletmeleri (fabrikalar, atölyeler)
- Kasaplar ve kıyma/döner satan perakende işletmeler
- Hazır et ürünleri ithal eden veya paketleyip satan firmalar
- Et ürünü satın alan tüketiciler (etiket bilgilendirme kuralları aracılığıyla)
Yürürlük: 16 Eylül 2026 tarihinde yayımı tarihinde yürürlüğe girdi; ancak mevcut gıda işletmecileri yeni hükümlere 31 Mart 2027'ye kadar uyum sağlamak zorunda.
Sık sorulan sorular
Döner için yeni kurallar neler getiriyor?
Döner artık yaprak döner, kıyma döner ve yaprak-kıyma döner olarak üçe ayrılıyor. Kıyma döner en çok %90 kıyma ve en az %10 yaprak et içermek zorunda; yaprak-kıyma döner ise en az %60 yaprak et ve en çok %40 kıyma içerebilir. Yağ oranı en çok %25, tuz oranı en çok %2, toplam et proteini ise en az %12 olmalı.
Eski tebliğ kapsamında üretilmiş ürünler ne olacak?
16 Eylül 2026'dan önce piyasaya sürülmüş ürünler raf ömürleri dolana kadar satışta kalabilir. İşletmeler ise 31 Mart 2027'ye kadar yeni kurallara uymak zorunda; bu tarihe kadar eski tebliğ hükümlerine göre faaliyet göstermeye devam edebilirler.
Hangi ürünlere gıda katkı maddesi kesinlikle katılamaz?
Kavurma ve kıyma kavurmaya hiçbir gıda katkı maddesi katılamaz. Bunun yanı sıra çiğ et ve kıyma olarak satışa sunulacak ürünlere de dışarıdan herhangi bir gıda bileşeni veya madde eklenemez.
Etiketlerde hangi yeni zorunluluklar var?
Kıyma etiketlerinde yağ oranı ve kolajen bağ doku proteini/et proteini oranı temel görüş alanında ürün adının en az 2/3'ü büyüklüğünde yazılmak zorunda. Emülsifiye et ürünlerinde baş eti kullanıldıysa 'Baş eti içerir.' ifadesi etikette açıkça yer almalı. Ürün etiketlerinde '%100' gibi ifadeler ve logolar kullanılamaz.
Kanatlı kıymadan yapılan ürünler nasıl satılabilir?
Kanatlı kıyma ve kanatlı kıyma kullanılarak hazırlanan ürünler (kanatlı köfte, kanatlı burger gibi) yalnızca dondurulmuş olarak satışa sunulabilir. Ayrıca bu ürünlerin etiketinde 'Pişirme sırasında merkezi sıcaklık en az 72 °C'ye ulaşmalıdır.' uyarısı bulunmak zorunda.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.