Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliği
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ithal ve yerli katı yakıtların (kömür, petrol koku, katı biyoyakıt) kontrolüne ilişkin usul ve esasları yeni bir yönetmelikle kapsamlı biçimde düzenledi. Yakıtların uygunluk belgesi, satış izin belgesi ve dağıtıcı belgesi olmadan piyasaya arz edilmesi yasaklanırken tüm süreç Bakanlık'ın Hava Emisyon Yönetim (HEY) Portalı bünyesindeki Katı Yakıt Modülü (KYM) üzerinden yürütülecek.
- Yönetmelik yayımı tarihinde (16 Eylül 2026) yürürlüğe giriyor; ancak ısınma amaçlı yakıt torbalarında QR kodlu renk uygulamasına ilişkin hükümler 1 Haziran 2028'de yürürlüğe girecek. Daha önce alınan Uygunluk İzin, Satış İzin, Dağıtıcı, Satıcı ve İthalatçı Belgelerinin geçerliliği 30 Haziran 2027'ye kadar uzatılmıştır.
- Isınma amaçlı yakıt torbaları; ithal kömür için yeşil, 1. grup il yerli kömürü için mavi, 2. grup il yerli kömürü için sarı, kırsal/köy için gri, bedelsiz dağıtılan için beyaz, biyokütle briket/peleti için şeffaf renk zorunluluğuyla piyasaya arz edilecek.
- Katı biyoyakıt kullanan tesislerde otomatik yakıt beslemeli, sekonder hava beslemeli ve en az %95 verimli toz arıtım sistemine uyumsuz yakma sistemlerinin kullanımına 1 Haziran 2030 tarihine kadar izin verilmektedir.
Ne getiriyor?
Bu yönetmelik, hava kalitesini korumak amacıyla ithal ve yerli katı yakıtların (kömür, petrol koku, katı biyoyakıt vb.) üretiminden nihai tüketiciye ulaşana kadar her aşamasını belgelendirme, denetim ve piyasaya arz kuralları getiriyor. Yakıtların hangi özellikleri taşıması gerektiği, kimler tarafından satılabileceği ve nasıl torbalanacağı gibi tüm süreçler Bakanlık'ın Katı Yakıt Modülü (KYM) sistemi üzerinden takip edilecek. Kurallara uymayan ithalatçı, üretici, dağıtıcı ve satıcılara Çevre Kanunu kapsamında idari yaptırım uygulanacak; bir yıl içinde iki kez ceza alan firmaların belgeleri iptal edilecek ve bir yıl süreyle yenisi düzenlenmeyecek.
Kimleri etkiliyor?
- Katı yakıt ithalatçıları ve yerli üreticiler (kömür, petrol koku, biyoyakıt)
- Katı yakıt dağıtıcıları ve satıcıları
- Isınma amaçlı katı yakıt kullanan nihai tüketiciler (konutlar)
- Petrol kokunun yakıt olarak kullandığı sanayi tesisleri ve termik santraller
Yürürlük: Yönetmeliğin büyük çoğunluğu 16 Eylül 2026'da (yayımı tarihinde) yürürlüğe girdi; ısınma amaçlı yakıt torbalarının renkli ve QR kodlu olmasına ilişkin hüküm ise 1 Haziran 2028'de yürürlüğe girecek.
Sık sorulan sorular
Evimde kullandığım kömürün bu yönetmelikle değişen bir özelliği var mı?
Evet. Isınma amaçlı tüm kömür torbaları artık renkli ve QR kodlu olmak zorunda: ithal kömür yeşil, 1. grup illere yönelik yerli kömür mavi, 2. grup illere yönelik yerli kömür sarı, kırsal mahalle/köy/belde için gri, bedelsiz dağıtılan kömür ise beyaz torbada satılacak. Bu torba zorunluluğu 1 Haziran 2028'de başlayacak.
Belgesiz kömür satıcısından alışveriş yapmak sorun olur mu?
Evet. Isınma amaçlı yakıtları yalnızca Katı Yakıt Satıcısı (KYS) Belgesi olan satıcılar satabilir; dağıtımı ise yalnızca Katı Yakıt Dağıtıcısı (KYD) Belgesi olanlar yapabilir. Belgesi olmadan faaliyet gösterenler Çevre Kanunu kapsamında idari yaptırıma tabi tutulur.
Daha önce alınmış izin ve kayıt belgeleri geçerliliğini yitiriyor mu?
Hayır, hemen geçersiz olmuyor. Bu yönetmelik yayımlanmadan önce alınmış olan Uygunluk İzin Belgesi, Satış İzin Belgesi, Dağıtıcı Kayıt Belgesi, Katı Yakıt Satıcısı Kayıt Belgesi ve Katı Yakıt İthalatçısı Kayıt Belgesi 30 Haziran 2027 tarihine kadar geçerlidir.
Kömür analizi uygunsuz çıkarsa ne oluyor?
Önce KYM sistemi üzerinden satış ve dağıtım durdurulur, ilgili taraflara bilgi verilir. İthalatçı/üretici/dağıtıcı/satıcı üç iş günü içinde şahit numune analizi talep edebilir; şahit numune de uygunsuz çıkarsa yakıt yetkili merci gözetiminde depolanır ve beş iş günü içinde uygun bir sanayi tesisine sevk edilir; tüm masraflar yakıt sahibine aittir.
Petrol kokunun sanayi tesislerinde kullanılması için ne gerekiyor?
Petrol koku kullanmak isteyen tesislerin Geçici Faaliyet Belgesi veya Çevre İzin Belgesi sahibi olması ve Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemi (SEÖS) kapsamında çevrimiçi izlenmesi gerekiyor. Ayrıca kullanım öncesinde Petrol Koku Tahsisat Belgesi alınması ve petrol kokuna göre Çevre İzin Belgesi yenilenmesi zorunlu.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.