Anayasa Mahkemesinin 16/9/2026 Tarihli ve 2024/68293 Başvuru Numaralı Kararı
Anayasa Mahkemesi, özel bir lisede okuyan iki öğrenciye yalnızca yönetmelik hükmüne dayanılarak uygulanan okul değiştirme disiplin cezasının kanuni dayanaktan yoksun olduğuna hükmederek Anayasa'nın 42. maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar vermiştir. Her iki başvurucuya ayrı ayrı 50.000 TL manevi tazminat ödenmesine ve davalarının yeniden görülmesine hükmedilmiştir.
- Disiplin cezası, kanun veya kanun hükmünde kararname değil yalnızca MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'ne (7/9/2013 tarihli, 28758 sayılı RG) dayandırılmış; Mahkeme bu durumu müdahalenin kanunilik şartını taşımadığı gerekçesiyle ihlal saymıştır.
- Her iki başvurucuya ayrı ayrı net 50.000 TL manevi tazminat ile 43.518,70 TL yargılama gideri ödenmesine karar verilmiş; ödemenin kararın tebliğinden itibaren 4 ay içinde yapılması, gecikme hâlinde yasal faiz işletilmesi öngörülmüştür.
- Ayrımcılık yasağı iddiası (din ve yabancı uyruk gerekçesiyle) delil yetersizliği nedeniyle kabul edilemez bulunmuştur.
Ne getiriyor?
Anayasa Mahkemesi, özel bir lisede okuyan iki öğrenciye uygulanan "okul değiştirme" disiplin cezasının Anayasa'nın 42. maddesiyle güvence altına alınan eğitim hakkını ihlal ettiğine oybirliğiyle karar verdi. Cezanın yalnızca bir yönetmelik hükmüne dayandırılması, kanuni dayanak olmadığı anlamına geldiğinden müdahale hukuka aykırı bulundu. Her iki başvurucuya ayrı ayrı net 50.000 TL manevi tazminat ile 43.518,70 TL yargılama gideri ödenmesine hükmedildi; davalar yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili idare mahkemelerine gönderildi.
Kimleri etkiliyor?
- Özel ortaöğretim kurumlarında okuyan ve okul değiştirme disiplin cezasına maruz kalan lise öğrencileri
- Disiplin cezası veren okul yönetimleri ve eğitim kurumları
- Millî Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'ni uygulayan idare mahkemeleri
- Yabancı uyruklu veya azınlık kimliğine sahip öğrenciler (ayrımcılık iddiası bu davada kanıtlanamadığından reddedilmiştir)
Yürürlük: Karar 16 Eylül 2026 tarihinde oybirliğiyle verildi ve 30 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Sık sorulan sorular
Mahkeme neden eğitim hakkının ihlal edildiğine karar verdi?
Öğrencilere uygulanan okul değiştirme cezasının dayanağı yalnızca bir yönetmelik hükmüydü; bu tür bir müdahale için gereken kanun düzeyinde bir düzenleme bulunmuyordu. Anayasa Mahkemesi, kanuni dayanaktan yoksun müdahalelerin eğitim hakkını ihlal ettiğine hükmetti.
Başvurucular ne kadar tazminat alacak?
Her iki başvurucuya ayrı ayrı net 50.000 TL manevi tazminat ve 43.518,70 TL yargılama gideri ödenecek. Ödemeler, kararın tebliğinden itibaren dört ay içinde Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yapılacak; gecikme hâlinde yasal faiz işleyecek.
Davalar bundan sonra ne olacak?
Anayasa Mahkemesi, hak ihlalinin sonuçlarını gidermek amacıyla davaları yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili idare mahkemelerine (Ankara 14. İdare Mahkemesi ve İstanbul 8. İdare Mahkemesi) gönderdi.
Ayrımcılık iddiası da kabul edildi mi?
Hayır. Başvurucular ırk ve din sebebiyle ayrımcılığa uğradıklarını ileri sürdü; ancak bunu destekleyen somut delil ortaya koyamadıklarından ayrımcılık iddiası açıkça dayanaktan yoksun bulunarak kabul edilemez olduğuna karar verildi.
Bu karar hangi tür disiplin cezaları için emsal oluşturuyor?
Karar, ortaöğretim öğrencilerine uygulanan okul değiştirme disiplin cezasının yalnızca yönetmeliğe dayandırılamayacağını, bunun için kanun düzeyinde bir düzenleme gerektiğini ortaya koyan bir emsal niteliğindedir.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.