Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları ile İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları Hakkında Yönetmelik
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, her ilde yerel iklim değişikliği eylem planı (YİDEP) hazırlanmasını ve il iklim değişikliği koordinasyon kurulu (İl İDKK) kurulmasını zorunlu kılan yönetmeliği yayımladı. Yönetmelik; YİDEP'lerin hazırlanma, onaylanma, izlenme ve raporlanma süreçlerini ile İl İDKK'nin yapı ve çalışma esaslarını düzenliyor.
- Her ilde İl İDKK 31 Aralık 2026'ya kadar kurulmalı; ilk YİDEP ise 2028-2032 dönemini kapsayacak şekilde 31 Aralık 2027'ye kadar karara bağlanmalıdır (Bakanlık bu süreyi bir yıla kadar uzatabilir).
- YİDEP'ler vali koordinasyonunda; büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi, diğer illerde il belediyesi ve il özel idaresi tarafından birlikte hazırlanır; İl İDKK'nin üye tam sayısının en az üçte iki çoğunluğuyla karara bağlanır ve 5 yılda bir güncellenir.
- İl sera gazı envanteri ve iklim risk değerlendirme verileri her yıl 30 Haziran'a kadar E-YİDEP sistemine girilmek zorunda; İl İDKK değerlendirme raporu ise 31 Ekim'e kadar E-YİDEP'e yüklenerek kamuoyuyla paylaşılır.
Ne getiriyor?
Bu yönetmelik, Türkiye'nin her ilinde "Yerel İklim Değişikliği Eylem Planı (YİDEP)" hazırlanmasını ve bu süreci yönetecek "İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu (İl İDKK)" kurulmasını zorunlu kılıyor. İlk YİDEP'lerin 2028-2032 yıllarını kapsaması ve 31 Aralık 2027'ye kadar karara bağlanması gerekiyor. Planlar; iklim risklerini, sera gazı azaltım hedeflerini, sorumlu kurumları ve finansman kaynaklarını içermek zorunda.
Kimleri etkiliyor?
- Tüm illerdeki valilikler, büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve il özel idareleri (planı hazırlamakla yükümlü)
- İl düzeyinde faaliyet gösteren bakanlık taşra teşkilatları, kalkınma ajansları ve diğer kamu kurumları (kurula üye ve veri sağlayıcı olarak)
- Ticaret ve sanayi odaları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları ve meslek kuruluşları (kurula katılımcı olarak)
- Çocuklar, kadınlar, yaşlılar ve engelliler gibi iklim değişikliğinden en fazla etkilenebilecek gruplar (adil geçiş ilkesi kapsamında öncelikli olarak gözetilen)
Yürürlük: 4 Ağustos 2026 tarihinde, yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.
Sık sorulan sorular
Her ilde bu plan ne zaman hazırlanmış olmalı?
İlk YİDEP'in 2028-2032 yıllarını kapsaması ve 31 Aralık 2027 tarihine kadar İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu tarafından karara bağlanması gerekiyor. Bakanlık bu süreyi gerektiğinde bir yıla kadar uzatabilir.
İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulu kimlerden oluşuyor?
Kurul, vali başkanlığında; ilgili bakanlıkların il temsilcileri, büyükşehir ve ilçe belediye başkanları, il özel idaresi genel sekreteri, ticaret ve sanayi odaları başkanları ile valinin daveti üzerine meslek kuruluşları, sivil toplum ve üniversite temsilcilerinden oluşuyor.
Planlar ne sıklıkla güncelleniyor?
YİDEP'ler her beş yılda bir güncelleniyor. Güncelleme yapılırken bir önceki plana ait değerlendirme ve tavsiyeler dikkate alınıyor.
Daha önce iklim eylem planı hazırlamış iller ne yapacak?
Bu yönetmelik yayımlanmadan önce il ölçeğinde iklim değişikliğiyle ilgili eylem planı bulunan iller, mevcut planlarını yönetmelik hükümlerine uygun hale getirmek ve yeni YİDEP'i 31 Aralık 2027'ye kadar hazırlamak zorunda.
Planlar kamuoyuyla paylaşılacak mı?
Evet. Karara bağlanan YİDEP'ler ve yıllık değerlendirme raporları, kamuoyuyla paylaşılmak üzere İklim Portal'a yükleniyor.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.