Anayasa Mahkemesinin 5/3/2026 Tarihli ve 2020/37416 Başvuru Numaralı Kararı
Anayasa Mahkemesi, mahkeme kararıyla isim ve cinsiyet değişikliği yapan bir kişinin üniversite diplomasının yeni kimlik bilgilerine göre yeniden düzenlenmesi talebinin reddedilmesinin Anayasa'nın 20. maddesindeki özel hayata saygı hakkını ihlal ettiğine hükmetti. Dava, Zonguldak İdare Mahkemesine yeniden yargılama yapılmak üzere gönderildi.
- İdare ve yargı mercileri, diploma yenileme talebini yalnızca ikincil mevzuata (üniversite yönergesi) dayandırarak reddetmiş; kanuni bir düzenleme bulunmaması nedeniyle müdahalenin kanunilik ölçütünü karşılamadığı tespit edilmiştir.
- Karara karşı iki üye (Muhterem İNCE ve Ömer ÇINAR) karşıoy kullanmış; adın değişmesinin kişisel durumu değiştirmediğini ve diploma üzerine açıklama yazılmasının yeterli olduğunu savunmuştur.
- Başvurucuya 446,90 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.446,90 TL yargılama gideri ödenmesine karar verilmiştir.
Ne getiriyor?
Anayasa Mahkemesi, mahkeme kararıyla isim ve cinsiyet değişikliği yapan bir kişinin üniversite diplomasının yeni kimlik bilgilerine göre yeniden düzenlenmesi talebinin reddedilmesinin, Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkını ihlal ettiğine oyçokluğuyla karar verdi. Üniversitenin, diplomaya yalnızca eski ismin yanına açıklama eklenmesinin yeterli olduğu yönündeki tutumu ve idarenin bu talebi ikincil mevzuat hükümlerine dayanarak reddetmesi hak ihlaline yol açan müdahale olarak değerlendirildi. Dava, yeniden yargılama yapılmak üzere Zonguldak İdare Mahkemesi'ne gönderildi; başvurucuya toplam 40.446,90 TL yargılama gideri ödenmesine hükmedildi.
Kimleri etkiliyor?
- İsim veya cinsiyet değişikliği yapan ve diplomasının güncellenmesini talep eden mezunlar
- Yükseköğretim kurumları ve diploma düzenleme süreçlerini yöneten üniversite idareleri
- Benzer gerekçeyle diplomasının yeniden düzenlenmesi reddedilen kişiler
- İdare mahkemeleri ve bu tür davalara bakan yargı mercileri
Yürürlük: Karar 5 Mart 2026 tarihinde verildi ve 7 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Sık sorulan sorular
Bu karar ne anlama geliyor; diplomam yeni ismimle mi düzenlenecek?
Anayasa Mahkemesi, yeni kimlik bilgilerine göre diploma yenilenmesi talebini reddetmenin özel hayata saygı hakkını ihlal ettiğine karar verdi. Ancak bu karar doğrudan diplomanın yenilenmesi sonucunu doğurmuyor; dava yeniden yargılama için Zonguldak İdare Mahkemesi'ne gönderildi ve yeni yargılama sonucunda bir karar verilecek.
Üniversite neden talebi reddetmişti?
Bartın Üniversitesi, kimlik bilgisi değişikliği durumunda diplomayı yeniden düzenleyeceğine dair açık bir hükmün kendi yönergesinde bulunmadığını gerekçe göstermiş; yalnızca diplomanın uygun bir yerine isim değişikliğiyle ilgili açıklama yapılabileceğini bildirmişti.
Mahkeme bu reddi neden hak ihlali saydı?
Anayasa Mahkemesi'ne göre idareler ve yargı mercileri, talebi yalnızca ikincil nitelikteki düzenlemelere dayanarak reddetmiş; başvurucunun mahremiyet hakkı ile kamusal yarar arasındaki dengeyi ilgili ve yeterli gerekçelerle tartışmamıştır. Bu nedenle müdahalenin gerekli ve orantılı olduğu ortaya konulamamıştır.
Karara karşı çıkan üyeler var mıydı?
Evet, Anayasa Mahkemesi üyelerinden Muhterem İNCE ve Ömer ÇINAR karşıoy kullandı. Bu iki üye, ad değişikliğinin kişisel durumu değiştirmediği ve diploma üzerine açıklama yazılmasının yeterli olduğu gerekçesiyle özel hayata saygı hakkının ihlal edilmediği görüşündedir.
Başvurucuya herhangi bir ödeme yapılacak mı?
Evet, Anayasa Mahkemesi 446,90 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.446,90 TL yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine hükmetti. Ödemenin, kararın tebliğinden itibaren dört ay içinde yapılması gerekiyor; geç kalınırsa yasal faiz işleyecek.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.