Sivil Havacılık Emniyet Olayları Yönetmeliği (SHY-OLAY)
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, sivil havacılık emniyet olaylarının raporlanması, analizi ve takibine ilişkin kapsamlı yeni bir yönetmelik yayımladı. Yönetmelik; hava taşıyıcıları, bakım kuruluşları, hava trafik hizmetleri ve diğer hizmet sağlayıcıları doğrudan etkiliyor.
- Zorunlu olayların 72 saat içinde önce hizmet sağlayıcıya, ardından 72 saat içinde Genel Müdürlüğe raporlanması gerekiyor; hizmet sağlayıcı ön sonuç raporunu 30 gün, nihai sonuç raporunu ise 90 gün içinde sunmakla yükümlü.
- Olay raporlarından toplanan veriler bireysel suç veya sorumluluk yüklemek amacıyla kullanılamaz; kasıt içermeyen eylemler nedeniyle idari yaptırım uygulanmaz (adil kültür ilkesi).
- Yönetmelik yayım tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girer; hizmet sağlayıcıların uyumlu raporlama sistemi ve depolama altyapısını ise yürürlük tarihinden itibaren 18 ay içinde kurması zorunlu. 2014 tarihli SHY 65-02 yönetmeliği yürürlükten kaldırılıyor.
Ne getiriyor?
Bu yönetmelik, sivil havacılıkta yaşanan emniyet olaylarının (tehlikeli yaklaşmalar, teknik arızalar vb.) nasıl bildirileceğini, inceleneceğini ve kayıt altına alınacağını yeniden düzenliyor. Daha önce yalnızca hava trafik hizmetlerini kapsayan eski yönetmeliğin (SHY 65-02) yerini alarak kapsamı tüm sivil havacılık paydaşlarına genişletiyor. Olay bildirimleri için 72 saatlik, ilk inceleme raporu için 30 günlük, nihai rapor için ise 90 günlük süreler getiriyor.
Kimleri etkiliyor?
- Havayolu şirketleri, havalimanı işleticileri ve bakım kuruluşları gibi tüm sivil havacılık hizmet sağlayıcıları
- Kaptan pilotlar, hava trafik kontrolörleri, bakım teknisyenleri ve yer hizmetleri personeli gibi zorunlu bildirim yapmakla yükümlü çalışanlar
- Yabancı hava taşıyıcıları (Türkiye FIR sahasında ve havalimanlarında gerçekleşen olaylar için)
- Millî Savunma Bakanlığı (askeri ve sivil tarafların ortak dahil olduğu olaylarda)
Yürürlük: Yönetmelik, 18 Eylül 2026'daki yayım tarihinden altı ay sonra yürürlüğe girer; hizmet sağlayıcıların raporlama sistemlerini kurması için yürürlük tarihinden itibaren 18 ay ek süresi bulunmaktadır.
Sık sorulan sorular
Bir olay yaşandığında kim, ne kadar sürede bildirim yapmak zorunda?
Kaptan pilot, hava trafik kontrolörü veya ilgili diğer personel, olaydan haberdar olduktan itibaren 72 saat içinde bağlı olduğu hizmet sağlayıcıya (mümkün değilse doğrudan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne) bildirmek zorundadır.
Olayı bildiren kişi bu yüzden disiplin cezası alır mı?
Hayır. Kasıt bulunmayan eylemler nedeniyle raporlama yapan kişilere idari yaptırım uygulanamaz ve hizmet sağlayıcı bu kişilere raporlama kaynaklı hiçbir olumsuz muamele yapamaz. Kasıtlı ihlaller ve ağır ihmal halleri bu koruma kapsamı dışındadır.
Toplanan olay bilgileri ne kadar süre saklanıyor?
Genel Müdürlük ve hizmet sağlayıcılar olay ile sonuç raporlarını en az beş yıl saklamak zorundadır. Olay incelemesinde kullanılabilecek görsel-işitsel kayıtlar en az iki ay, yazılı kayıtlar ise en az bir yıl saklanır.
Bu bilgiler mahkemede bireylere karşı kullanılabilir mi?
Hayır. Raporlama sistemlerinden toplanan veriler bireysel suç veya sorumluluk yüklemek amacıyla kullanılamaz; yalnızca havacılık emniyetinin sürdürülmesi ve geliştirilmesi amacıyla kullanılabilir.
Hizmet sağlayıcıların yeni raporlama sistemlerini ne zamana kadar kurması gerekiyor?
Hizmet sağlayıcılar, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 18 ay içinde bu yönetmeliğe uygun raporlama sistemlerini ve depolama altyapısını kurmak zorundadır.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.