Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB)
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından AB 2023/1230 sayılı Tüzük esas alınarak hazırlanan bu Yönetmelik, makineler, değiştirilebilir teçhizat, emniyet aksamları ve kısmen tamamlanmış makineler için tasarım, imalat, uygunluk değerlendirmesi ve piyasa gözetimi kurallarını yeniden düzenlemektedir. 2009 tarihli Makina Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) yürürlükten kaldırılarak yerini bu düzenleme almaktadır.
- Yönetmeliğin büyük çoğunluğu 20 Ocak 2027'de yürürlüğe girerken; kapsam, dayanak, onaylanmış kuruluş bildirimi ve geçici hükümlere ilişkin maddeler yayım tarihi olan 16 Ekim 2026'da yürürlüğe girmektedir.
- İmalatçılar teknik dosyayı ve AB uygunluk beyanını piyasaya arzdan itibaren en az 10 yıl muhafaza etmek, dijital kullanım talimatlarını da en az 10 yıl çevrimiçi erişilebilir tutmak zorundadır; tüketici talebine karşı 1 ay içinde ücretsiz kâğıt format sunma yükümlülüğü de getirilmektedir.
- Eski yönetmeliğe (2006/42/AT) uygun olarak piyasaya arz edilen ürünler 20 Ocak 2027'ye kadar piyasada bulundurulabilecek; bu tarihe kadar düzenlenen AT tip inceleme belgeleri ve onay kararları ise süreleri dolana kadar geçerliliğini koruyacaktır.
Ne getiriyor?
Makine Emniyeti Yönetmeliği (2023/1230/AB), Türkiye'de piyasaya sürülen makineler, emniyet aksamları, kaldırma aksesuarları ve ilgili ürünler için yeni tasarım, imalat, belgelendirme ve işaretleme kuralları getiriyor. Eski Makina Emniyeti Yönetmeliği'nin (2006/42/AT) yerini alan bu düzenleme, yapay zekâ ve siber güvenlik gibi dijital risklere yönelik gereklilikleri de kapsama alıyor. Temel hükümler 20 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek; bazı başlangıç maddeleri ise yayım tarihi olan 16 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi.
Kimleri etkiliyor?
- Makine ve ilgili ürün imalatçıları (tasarım, imalat, belgelendirme ve işaretleme yükümlülükleri)
- Türkiye'ye makine veya makine parçası ithal eden ithalatçı firmalar
- Makine ve ilgili ürünleri pazarlayan veya satan dağıtıcılar
- Tüketici veya profesyonel kullanıcı olarak makine kullanan bireyler ve işletmeler
Yürürlük: Yönetmeliğin başlangıç, kapsam ve bildirim gibi temel maddeleri yayım tarihi olan 16 Ekim 2026'da; piyasaya arz, belgelendirme ve uygunluk değerlendirmesine ilişkin diğer tüm hükümleri ise 20 Ocak 2027'de yürürlüğe girer.
Sık sorulan sorular
Eski makine emniyeti kurallarına göre piyasaya çıkmış ürünlere ne olacak?
20 Ocak 2027'den önce eski Makina Emniyeti Yönetmeliği'ne (2006/42/AT) uygun olarak piyasaya arz edilen ürünlerin piyasada bulundurulması engellenmiyor. Ancak bu ürünlerin denetimi, yayım tarihinden itibaren eski yönetmeliğin ilgili maddesi yerine yeni yönetmeliğin piyasa gözetimi hükümleri çerçevesinde yapılacak.
İmalatçılar teknik belgeleri ne kadar süre saklamak zorunda?
İmalatçılar, teknik dosyayı ve AB uygunluk beyanını, makine veya ilgili ürünün piyasaya arz tarihinden itibaren en az 10 yıl süreyle yetkili kuruluşun erişimine hazır bulundurmakla yükümlü.
Kullanım talimatları dijital formatta sunulabilir mi?
Evet, kullanım talimatları dijital formatta sunulabilir; ancak imalatçının talimatları kullanıcının her zaman yazdırabileceği, indirebileceği ve kaydedebileceği formatta sağlaması ve piyasaya arzdan sonra en az 10 yıl boyunca çevrimiçi erişilebilir tutması gerekiyor. Ayrıca kullanıcı satın alma sırasında talep ederse imalatçı bir ay içinde ücretsiz kâğıt kopya sağlamak zorunda.
Yönetmelik hangi ürünleri kapsam dışında bırakıyor?
Ateşli silahlar, askeri ve polisiye amaçlı makineler, nükleer tesislerde kullanılan belirli makineler, araştırma amaçlı geçici kullanım için tasarlanan makineler, motorlu taşıtlar ve bunların aksam ve sistemleri (üzerine monte edilen makineler hariç) ile bazı ev aletleri ve elektrikli ekipmanlar bu yönetmeliğin kapsamı dışında tutuluyor.
Uygunsuz ürün piyasaya arz edilirse ne olur?
Bakanlık, uygunsuz ürün için önce iktisadi işletmeciden düzeltici önlem almasını talep eder; bu önlemler alınmazsa ya da uygunsuzluk sürrse ürünün piyasada bulundurulmasını yasaklayabilir, piyasadan çekilmesini veya geri çağrılmasını sağlayabilir. İhlal eden işletmecilere 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'ndaki idari yaptırımlar uygulanır.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.