Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun 23/09/2026 Tarihli ve 4390 Sayılı İlke Kararı
Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu, Danıştay'ın yürütmeyi durdurma kararına uyarak kentsel arkeolojik sit alanlarında altyapı yatırımlarına ilişkin ilke kararını güncelledi. Eski düzenleme kaldırılarak yerine su, enerji, ulaşım ve haberleşme gibi altyapı sistemlerinin, kalıntılara yapılacak müdahale ve koruma yöntemleri gözetilerek ilgili koruma bölge kurulu izniyle yapılabileceğini belirten yeni bir hüküm eklendi.
- Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 24/06/2026 tarih ve 2026/357 sayılı yürütmeyi durdurma kararı üzerine hareket edildi; mahkemece aksi yönde yeni bir karar verilmesi hâlinde konu yeniden Kurul gündemine alınacak.
- Kaldırılan ibare: 'Plan yapılıncaya kadar zorunlu altyapı kapsamındaki kamu yatırımları izinle yapılabilir.' Eklenen ibare: Su, enerji, ulaşım, haberleşme altyapı sistemleri için kamu yararı kapsamındaki uygulamalar, arkeolojik site etkisi ve mevcut/olası kalıntılara yönelik koruma yöntemleri gözetilerek izin alınabilir.
Ne getiriyor?
Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu, kentsel arkeolojik sit alanlarında kamu yatırımlarına ilişkin eski kuralı değiştirdi. Daha önce geçerli olan "plan yapılıncaya kadar zorunlu altyapı kapsamındaki kamu yatırımları ilgili koruma bölge kurulu izniyle yapılabilir" ifadesi kaldırılarak yerine daha kapsamlı ve korumacı bir düzenleme getirildi. Yeni kurala göre kentsel arkeolojik sit alanlarında su, enerji, ulaşım ve haberleşme gibi altyapı sistemlerinin yapılması ve iyileştirilmesine yönelik kamu yararı kapsamındaki uygulamalar; sit alanına etkisi ile mevcut/olası kalıntılara yapılacak müdahale ve koruma yöntemleri gözetilerek ilgili koruma bölge kurulu izniyle yapılabilecek.
Kimleri etkiliyor?
- Kentsel arkeolojik sit alanlarında altyapı yatırımı planlayan kamu kurumları ve belediyeler
- Kentsel arkeolojik sit alanlarında yaşayan vatandaşlar
- İlgili koruma bölge kurulları (izin mercii olarak)
- Kültür varlıkları ve arkeolojik miras alanında faaliyet gösteren uzman ve kurumlar
Yürürlük: Karar, 23 Eylül 2026 tarihinde alınmış olup 16 Ekim 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmıştır; metinde ayrı bir yürürlük tarihi belirtilmemiştir.
Sık sorulan sorular
Eski kuralla yeni kural arasındaki temel fark nedir?
Eski kural yalnızca 'zorunlu altyapı' kavramından söz ediyordu. Yeni kural ise su, enerji, ulaşım ve haberleşme gibi altyapı sistemlerini açıkça sayıyor ve bu çalışmaların sit alanına etkisi ile mevcut ya da olası arkeolojik kalıntılara yapılacak müdahale gözetilerek izin alınması şartını getiriyor.
Bu alanlarda altyapı çalışması yapmak için hâlâ izin gerekiyor mu?
Evet, kamu yararı kapsamındaki altyapı uygulamaları için ilgili koruma bölge kurulundan izin alınması zorunluluğu devam ediyor.
Bu karar neden çıktı?
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 24 Haziran 2026 tarihli kararıyla eski İlke Kararı'ndaki ilgili ibarenin yürütmesini durdurmuştu. Kurul, mahkeme kararına uyum sağlamak amacıyla eski ifadeyi kaldırıp yeni düzenlemeyi hayata geçirdi.
Bu karar hangi sit alanlarını kapsıyor?
Karar yalnızca kentsel arkeolojik sit alanlarını kapsamaktadır.
Kararı hangi kurul aldı ve ne zaman aldı?
Kararı, Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu 23 Eylül 2026 tarihinde Ankara'da gerçekleştirilen 140. toplantısında aldı.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.