Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2021 tarihli Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik'te kapsamlı değişiklikler yaparak yüksek yapıların yıkımına ilişkin özel kurallar ve patlayıcı ile yıkım süreçleri için yeni yükümlülükler getirdi. Düzenleme başta inşaat sektörü, kamu kurumları ve yıkım faaliyeti yürüten mühendisler ile müteahhitleri etkiliyor.
- Yüksek yapı tanımı netleştirildi: bina yüksekliği 21,50 m veya yapı yüksekliği 30,50 m'yi aşan binalar yüksek yapı, 51,50 m / 60,50 m'yi aşanlar ise çok yüksek yapı sayılıyor; bu yapılar için EK-5 kapsamında özel yıkım planı ve teknik esaslar zorunlu hâle geldi.
- Patlayıcı ile yıkımlarda 'patlatmadan sorumlu mühendis' (inşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik mühendisi + sertifika ya da tezli yüksek lisans şartı) ve (B) sınıfı yeterlik belgeli ateşleyici görevlendirilmesi, meteorolojik değerlendirme yapılması, titreşim/basınç sensörü ve yüksek hızlı kamera kullanılması zorunlu tutuldu.
- Bina yüksekliği 18,50 m'nin altındaki binaların yıkımında fenni mesuliyet kural olarak aranmıyor; ancak 14. maddedeki kamu yapılarına ilişkin sekizinci fıkra dışındaki tüm hükümler yayım tarihinden bir yıl sonra (12 Ağustos 2027) yürürlüğe girecek; bu tarihten önce ihale kararı alınan kamu yapıları eski hükümlere göre ruhsatlandırılacak.
Ne getiriyor?
Bu yönetmelik, binalarda yıkım faaliyetlerine ilişkin kuralları güncelleyerek özellikle patlayıcıyla yapılan yıkımlar ve yüksek yapıların yıkımı için yeni ve daha sıkı teknik zorunluluklar getiriyor. Bina yüksekliği 21,50 metreden veya yapı yüksekliği 30,50 metreden fazla olan binalar "yüksek yapı" olarak tanımlanarak bu yapıların yıkımı özel kurallara bağlandı. Ayrıca patlayıcılı yıkımlarda "patlatmadan sorumlu mühendis" ve "ateşleyici" görevlendirme zorunluluğu ile fenni mesuliyet şartları yeniden düzenlendi.
Kimleri etkiliyor?
- Yıkım müteahhitleri ve şantiye şefleri
- İnşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik mühendisleri (patlatmadan sorumlu mühendis olarak görev alanlar)
- Belediyeler ve il özel idareleri (yıkım ruhsatı veren ilgili idareler)
- Kamu kurum ve kuruluşları (6306 sayılı Kanun kapsamında yıkım yapanlar)
Yürürlük: Yönetmeliğin kamu yapılarındaki ihale geçiş hükmü ile bazı maddeler 12 Ağustos 2026'da (yayımı tarihinde) yürürlüğe girdi; diğer tüm hükümler yayımı tarihinden bir yıl sonra, yani 12 Ağustos 2027'de yürürlüğe girecek.
Sık sorulan sorular
Patlayıcıyla yıkım yapılacaksa hangi ek uzmanlar zorunlu?
Patlayıcıyla yapılan yıkımlarda fenni mesuliyete ek olarak 'patlatmadan sorumlu mühendis' ve 'ateşleyici' görevlendirilmesi zorunludur. Bu iki uzman, yıkım süresince şantiye sahasında birlikte bulunmak zorundadır.
Hangi binalar 'yüksek yapı' sayılıyor?
Bina yüksekliği 21,50 metreden veya yapı yüksekliği 30,50 metreden fazla olan binalar yüksek yapı sayılıyor. Bina yüksekliği 51,50 metreden veya yapı yüksekliği 60,50 metreden fazla olanlar ise 'çok yüksek yapı' olarak tanımlanıyor.
Hangi yıkımlarda fenni mesuliyet aranmıyor?
Bina yüksekliği 18,50 metreden az olan binalarda kural olarak fenni mesuliyet aranmıyor. Ancak binanın bitişik nizam olması, karma taşıyıcı sisteme sahip olması veya okul-hastane gibi hassas alanlara yakın olması gibi riskli durumlarda ilgili idare yine de fenni mesuliyet isteyebiliyor.
Yıkım ruhsat süresi uzatılabilir mi?
Evet; yapının bitişik nizam veya yüksek yapı sınıfında olması ya da çevre koşullarının makineyle yıkımı zorlaştırması gibi özel durumlarda, müteahhidin talebi ve ilgili idarenin onayıyla bir defaya mahsus olmak üzere ruhsat süresi üç aya kadar uzatılabiliyor.
Bu değişikliklerden önce ihalesi yapılmış kamu yapıları yeni kurallara tabi mi?
Hayır. Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ihale kararı alınmış veya ihalesi yapılmış ancak henüz yıkım ruhsatı düzenlenmemiş kamu yapıları, eski yönetmelik hükümlerine göre ruhsatlandırılacak.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.