Anayasa Mahkemesinin 4/6/2026 Tarihli ve E: 2025/216, K: 2026/128 Sayılı Kararı
Anayasa Mahkemesi, evlenen kadının nüfus kaydının kocasının hanesine taşınmasını zorunlu kılan 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 23. maddesinin 2. fıkrasının birinci cümlesini Anayasa'ya aykırı bulmadı ve itirazı oyçokluğuyla reddetti. Karar, evli kadınları doğrudan etkileyen bu nüfus kaydı uygulamasının sürmesi anlamına gelmektedir.
- Çoğunluk, söz konusu kuralı nüfus hizmetlerinin yürütülmesine yönelik teknik bir kayıt düzenlemesi olarak nitelendirdi; nüfus kayıtlarının gizli tutulduğunu ve kimlik belgelerinde aile kütüğü bilgilerine yer verilmediğini gerekçe göstererek kadının dış dünyadaki hukuki statüsünü doğrudan etkilemediği sonucuna ulaştı.
- Beş üye (Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTEŞ, Kenan YAŞAR) karşıoy yazdı; kuralın yalnızca evlenen kadının kaydını değiştirip erkek eş için benzer bir yükümlülük öngörmemesi nedeniyle Anayasa'nın 2., 10., 12., 13., 17., 41. ve 90. maddelerine aykırı olduğunu ve iptal edilmesi gerektiğini savundu.
- İtirazın konusu fıkranın ikinci ve üçüncü cümleleri (dul kadının ölen kocasının aile kütüğünde kalması ve babasının kütüğüne dönebilmesi) ise bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmadığından yetkisizlik nedeniyle reddedildi.
Ne getiriyor?
Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihinde oyçokluğuyla, evlenen kadının nüfus kaydının kocasının hanesine taşınmasını zorunlu kılan Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 23. maddesinin 2. fıkrasının birinci cümlesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına ve itirazın reddine karar verdi. Söz konusu kural, "Evlenen kadının kaydı kocasının hanesine taşınır" hükmünü içermekte olup İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi bu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla iptali için başvurmuştu. Mahkeme çoğunluğu, bu kuralın nüfus hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin teknik bir kayıt düzenlemesi niteliği taşıdığını ve Anayasa'nın 2., 10., 17. ile 41. maddelerine aykırı olmadığını kabul ederken beş üye karşıoy yazarak kuralın iptali gerektiği görüşünü savundu.
Kimleri etkiliyor?
- Evlenen kadınlar — nüfus kaydı evlilik nedeniyle kocasının hanesine taşınan tüm kadınlar
- Eşi vefat etmiş ve yeniden evlenmemiş kadınlar — kaydı ölen kocasının aile kütüğünde kalmaya devam eden dul kadınlar
- Nüfus müdürlükleri ve nüfus kaydı işlemiyle ilgili açılan davalardaki taraflar
- Evlilik nedeniyle nüfus kaydı taşınmasının iptali için dava açmış kişiler
Yürürlük: Karar 4 Haziran 2026 tarihinde verilmiş olup 10 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır; mevcut kanun hükmü yürürlükte kalmaya devam etmektedir.
Sık sorulan sorular
Bu kararla evlenen kadının nüfus kaydı artık kocasının hanesine taşınmayacak mı?
Hayır, kural değişmedi. Anayasa Mahkemesi çoğunluğu kuralı Anayasa'ya aykırı bulmadığından evlenen kadının kaydının kocasının hanesine taşınması uygulaması yürürlükte kalmaya devam etmektedir.
Mahkeme bu kuralı neden Anayasa'ya aykırı bulmadı?
Mahkeme çoğunluğu, kuralın nüfus kayıt sisteminin teknik işleyişini düzenleyen bir kamu düzeni tedbiri olduğunu, kayıtların gizli tutulduğunu ve bu nedenle kadının dış dünyadaki hukuki veya toplumsal kimliğini doğrudan etkilemediğini değerlendirdi.
Kararda karşıoy kullanan üyeler ne düşünüyor?
Beş üye karşıoy yazarak kuralın iptali gerektiği görüşünde olduklarını belirtti; bu üyelere göre kural yalnızca kadının kaydını değiştirip erkek eşin kaydını değiştirmediğinden cinsiyete dayalı farklı muamele oluşturmakta ve Anayasa'nın eşitlik ile aile hükümlerine aykırı düşmektedir.
Eşi ölen ve yeniden evlenmeyen kadının kaydı ne olur?
Kanunun aynı fıkrasına göre kocası ölen kadın yeniden evlenmedikçe ölen kocasının aile kütüğünde kalmaya devam eder; ancak dilerse babasının kütüğüne dönebilir. Mahkeme bu ikinci ve üçüncü cümleleri ise davada uygulanabilir olmadığı gerekçesiyle incelemeye almadı.
Bu davayı Anayasa Mahkemesi'ne kim taşıdı ve neden?
İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi, nüfus kaydının kocasının hanesine taşınmasına yönelik bir işlemin iptali talebiyle açılan davada kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına vararak iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.