Ürün İhtisas Borsasının Kuruluş, Faaliyet, İşleyiş ve Denetim Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Ticaret Bakanlığı, 2017 tarihli Ürün İhtisas Borsası Yönetmeliği'nde değişikliğe giderek borsanın işlem yapabileceği araç kapsamını genişletti. Artık yalnızca elektronik ürün senetleri değil, doğrudan ürünler, vadeli işlem sözleşmeleri ve Bakanlıkça uygun görülen diğer sözleşmeler de borsada işlem görebilecek.
- Vadeli işlem sözleşmesi tanımı genişletildi; ürünü temsil eden elektronik ürün senetlerine dayalı endeks ve benzeri varlıklar da sözleşme kapsamına alındı.
- Elektronik ürün senedine dayalı olmayan doğrudan ürün işlemlerinde alım satım usul ve esasları ile ödeme/teslimat süreçleri ayrıca Borsa yönergeleriyle düzenlenecek.
- Teminat türleri arasına Türk Lirası, yabancı para ve Devlet iç borçlanma senedinin yanı sıra elektronik ürün senedi ve banka teminat mektubu da eklendi; Bakanlık onayıyla zorunlu tutulabiliyor.
Ne getiriyor?
Bu düzenleme, Ürün İhtisas Borsası'nda işlem görebilecek ürün ve sözleşme türlerini genişletiyor: artık yalnızca elektronik ürün senetleri ve bunlara dayalı vadeli işlem sözleşmeleri değil, doğrudan ürünler ve Bakanlık tarafından uygun görülen diğer sözleşmeler de borsada alınıp satılabilecek. Ayrıca vadeli işlem sözleşmelerinin kapsamı, borsa tarafından hesaplanan endeks ve benzeri dayanak varlıkları da kapsayacak şekilde yeniden tanımlandı. Teminat türleri de yeniden düzenlenerek Türk Lirası, yabancı para, Devlet iç borçlanma senedi, elektronik ürün senedi ve banka teminat mektubu kabul edilebilir teminatlar arasına alındı.
Kimleri etkiliyor?
- Ürün İhtisas Borsası'nda işlem yapan alıcı ve satıcılar
- Borsa üyeleri ve bunların takas ile saklama hizmeti aldığı kuruluşlar
- Tarımsal veya diğer ürünleri borsada ticarete konu etmek isteyen üreticiler ve tüccarlar
- Vadeli işlem sözleşmesi kullanan yatırımcılar
Yürürlük: 8 Ekim 2026 tarihinde, yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
Sık sorulan sorular
Bu değişiklikten önce borsada ne işlem görüyordu, şimdi ne fark var?
Daha önce yalnızca elektronik ürün senetleri ve bunlara dayalı vadeli işlem sözleşmeleri işlem görebiliyordu. Artık doğrudan ürünler ile Bakanlık tarafından uygun görülen diğer sözleşmeler de borsada işlem görebilecek.
Vadeli işlem sözleşmesinin yeni tanımı ne anlama geliyor?
Yeni tanımla vadeli işlem sözleşmeleri; ürünleri ve elektronik ürün senetlerinin yanı sıra, borsa tarafından düzenli olarak hesaplanan endeks ve benzeri dayanak varlıkları da kapsıyor. Bu varlıklar, belirli bir vadede önceden belirlenen fiyat, miktar ve nitelikte alma veya satma yükümlülüğü doğuruyor.
Borsada işlem yaparken hangi tür teminatlar kabul ediliyor?
Bakanlıkça uygun görülmesi koşuluyla Türk Lirası, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından serbestçe alım satımı yapılan yabancı para, Devlet iç borçlanma senedi, elektronik ürün senedi veya banka teminat mektubu teminat olarak kabul edilebiliyor.
Borsa, üyelerinin müşterilerine verdiği zararlardan sorumlu mu?
Hayır. Yönetmeliğe göre Borsa, üyelerinin veya üyelerin takas ve saklama hizmeti aldığı kuruluşların müşterilerine karşı olan yükümlülüklerinden ve bu yükümlülüklerin ihlalinden doğan zararlardan sorumlu değil.
Elektronik ürün senedine dayalı olmayan ürün işlemlerinde kuralları kim belirleyecek?
Bu tür işlemlerde alım satım usul ve esasları ile ödeme, teslimat ve temerrüde ilişkin esaslar Borsa yönergeleriyle düzenlenecek.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.