Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan bu yönetmelik, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi'nin (TR ETS) çerçevesini ve işleyiş kurallarını belirliyor. EK-1'deki sektörel faaliyetleri yürüten kategori B ve C tesisleri (yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂ eşdeğerinin üzerindekiler) bu sistemin zorunlu kapsamına giriyor.
- Emisyon izni zorunluluğu: ETS kapsamındaki işletmeler faaliyetlerine başlamadan önce İklim Değişikliği Başkanlığı'ndan sera gazı emisyon izni almak zorunda; başvuru 60 gün içinde sonuçlandırılıyor ve izin 5 yıl geçerli.
- Tahsisat teslim yükümlülüğü yıllık Kasım ayı son iş gününe kadar yerine getirilmeli; yükümlülüğünü yerine getiremeyen tesisler ek rezerv mekanizmasına başvurabilse de ek rezerv kullanımı ETS üst sınırının %10'unu aşamıyor.
- Geç veya eksik doğrulanmış emisyon raporu sunan tesislere kategoriye göre 627.450 TL ile 6.274.500 TL arasında idari para cezası uygulanıyor; ETS kapsamındaki işletmeler için bu cezalar iki katına çıkıyor. 2014 tarihli Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılıyor.
Ne getiriyor?
Bu yönetmelik, Türkiye'nin sera gazı emisyonlarını kontrol altına almak için kurulan Emisyon Ticaret Sisteminin (TR ETS) kurallarını belirliyor: büyük sanayi tesisleri yıllık karbon salımlarını izleyip raporlayacak, belirlenen sınırı aşan salımlar için "tahsisat" satın almak ya da teslim etmek zorunda kalacak. Yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂ eşdeğerini geçen tesisler (Kategori B ve C) ETS kapsamına giriyor; daha küçük tesisler (Kategori A) ise yalnızca izleme ve raporlama yükümlülüğüne tabi tutuluyor. Sistem pilot uygulama dönemiyle başlayacak; tahsisatlar hem ücretsiz dağıtılacak hem de ihale yoluyla birincil piyasada satışa sunulacak.
Kimleri etkiliyor?
- Yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂ eşdeğerini aşan büyük sanayi tesisleri (çimento, çelik, enerji üretimi vb.) — ETS'e dahil olarak tahsisat teslim yükümlülüğü doğar
- Yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂ eşdeğeri veya altında kalan küçük sanayi tesisleri (Kategori A) — ETS dışı tutulur ancak izleme, raporlama ve doğrulama zorunluluğu devam eder
- Akredite doğrulayıcı kuruluşlar — işletmelerin sera gazı emisyon raporlarını bağımsız olarak doğrulamakla yükümlü tutulan özel ve kamu kuruluşları
- Doğalgaz ve ham petrol iletim/depolama sektörü — birinci uygulama dönemi sonuna kadar ETS kapsamı dışında bırakılıyor, ancak izleme-raporlama yükümlülükleri geçerli
Yürürlük: 27 Ağustos 2026 tarihinde, Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girdi.
Sık sorulan sorular
Hangi tesisler Emisyon Ticaret Sistemi kapsamına giriyor?
Yönetmelik ekindeki faaliyet listesinde (EK-1) yer alan faaliyetleri yürüten tesislerden yıllık emisyonu 50.000 ton CO₂ eşdeğerini aşanlar, yani Kategori B ve Kategori C tesisler ETS kapsamına giriyor. Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisler ise kapsam dışı tutuluyor.
Tahsisatlar nasıl elde edilecek?
Tahsisatlar iki yoldan temin edilebilir: Başkanlık tarafından belirlenen kıyas yöntemine göre ücretsiz olarak dağıtılabilir ya da birincil piyasada ihale yoluyla satın alınabilir. Ayrıca ikincil piyasada başka işletmelerden alım-satım yoluyla da edinilebilir.
Emisyon raporunu zamanında sunmayan tesislere ne olur?
ETS kapsamındaki tesislere, emisyon miktarına göre kademeli idari para cezası uygulanır; örneğin yıllık emisyonu 500.000 ton CO₂ eşdeğerini aşan (Kategori C) büyük tesisler için bu ceza 4.392.150 ila 6.274.500 Türk Lirası arasında değişiyor. ETS kapsamındaki işletmeler için bu cezalar iki katına çıkarılıyor.
Sera gazı emisyon izni nasıl alınıyor ve ne kadar süre geçerli?
İşletmeler, Başkanlığa elektronik ortamda başvuruda bulunuyor; başvuru en fazla 60 gün içinde değerlendiriliyor. İzin, verildiği tarihten itibaren 5 yıl geçerli; süresi dolmadan en az 6 ay önce yenileme başvurusu yapılması zorunlu.
Yönetmelik öncesindeki mevzuat ne oldu?
17 Mayıs 2014 tarihli ve 29003 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı; o yönetmeliğe yapılan atıflar artık bu yeni yönetmeliğe yapılmış sayılıyor.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.