Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim Sistemleri Mânia Kriterleri Hakkında Yönetmelik (SHY-CNS/MÂNİA)
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, havaalanlarındaki haberleşme, seyrüsefer ve gözetim (CNS) sistemlerinin çevresinde yapılacak inşaat ve tesislerin uyması gereken mânia kriterlerini yeni bir yönetmelikle yeniden düzenledi. Yönetmelik, 2013 tarihli önceki düzenlemenin yerini alarak yapılaşma değerlendirme sürecini iki aşamalı (Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden otomatik tarama + uzman etki analizi) olarak yapılandırıyor.
- Her CNS sistem türü için hassas saha ve YTA mesafeleri netleştirildi: örneğin CVOR için 600 m hassas saha ve 3000 m YTA, Radar için 500 m hassas saha ve 15000 m YTA, rüzgâr enerjisi santralleri için CVOR'da 15000 m, DVOR'da 10000 m özel koruma silindirleri tanımlandı.
- Zeminden 100 m ve üzeri tüm yapılaşmalar ile halihazırda faaliyette olan rüzgâr enerji santrallerinin AIP'de yayımlanmak üzere ilgili CNS hizmet sağlayıcısına bildirilmesi zorunlu kılındı; mevcut RES işletmecilerine bu yükümlülük için 2 yıllık geçiş süresi tanındı.
- 23 Ağustos 2013 tarihli ve 28744 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan önceki SHY-CNS/MÂNİA Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.
Ne getiriyor?
Bu yönetmelik, Türk hava sahasındaki tüm sivil haberleşme, seyrüsefer ve gözetim (CNS) sistemlerinin çevresinde yapılacak inşaat ve yapılaşmalar için uyulması zorunlu mesafe, yükseklik ve teknik değerlendirme kurallarını yeniden düzenliyor; 2013 tarihli önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırıyor. Yeni düzenlemeyle başvuru süreci iki kademeli hale getirildi: önce internet tabanlı Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden otomatik tarama (Aşama-1), gerektiğinde uzman mühendislik analizi (Aşama-2). Zeminden 100 metre ve üzeri yüksekliğe sahip tüm yapılar ile rüzgâr enerji santrallerine ilişkin bilgilerin havacılık bilgi yayınında (AIP) yayımlanması zorunlu tutuluyor.
Kimleri etkiliyor?
- Havaalanı çevresine bina, kule, enerji nakil hattı vb. yapı inşa etmek isteyen inşaat sahipleri ve yatırımcılar
- Rüzgâr enerji santrali (RES) kurmak isteyen veya halihazırda işleten şirketler
- Havaalanlarında CNS hizmeti sağlayan kurum ve kuruluşlar (DHMİ ve benzeri hizmet sağlayıcıları)
- Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ve hava trafik emniyeti elektronik personeli (ATSEP)
Yürürlük: 5 Kasım 2026 tarihinde, yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
Sık sorulan sorular
Havaalanı yakınına bina yapmak istiyorum, ne yapmam gerekiyor?
Öncelikle Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden Aşama-1 taraması yaptırmanız gerekiyor. Tarama sonucu yapınızın belirlenen koruma alanlarını (YTA) ihlal etmediği anlaşılırsa 'Etki Yok Bildirimi' alarak süreç tamamlanıyor; ihlal veya sınır durum varsa ilgili havaalanı CNS hizmet sağlayıcısından Aşama-2 Uzman Etki Analizi yaptırmanız zorunlu oluyor.
Rüzgâr enerji santrali kurmak isteyenler için hangi ek yükümlülükler var?
Rüzgâr türbinleri, CVOR sistemleri için 15.000 metre, DVOR sistemleri için 10.000 metre yarıçaplı koruma silindirleri içinde kalıyorsa Aşama-2 analizine tabi tutuluyor. Radar istasyonunun görüş alanında olan rüzgâr santralleri ise mesafeden bağımsız olarak her durumda Aşama-2 analizine tabi.
Halihazırda faaliyette olan rüzgâr enerji santralleri için de yükümlülük var mı?
Evet; mevcut rüzgâr enerji santrali işletmecileri, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde santrallerine ait zeminden 100 metre ve üzeri yüksekliklerin bilgisini AIP'de yayımlanmak üzere ilgili CNS hizmet sağlayıcısına iletmekle yükümlü. Bu verilerin doğru ve eksiksiz gönderilmesinden işletmeci sorumlu.
Yansıtıcı malzeme (cam cephe, metal yüzey vb.) kullanmak istiyorsam ne olur?
CNS sistemlerinin koruma alanları (YTA) içinde yansıtıcı malzeme kullanımı zorunluysa, malzemenin sistem performansına etkisini belirlemek amacıyla Aşama-2 Uzman Etki Analizi yaptırılması zorunlu. Analiz sonucuna göre mimari düzenleme, konum değişikliği veya işletme kısıtı şart koşulabilir.
Kurallara aykırı yapı inşa edilirse ne olur?
Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ve SHY-İPC kapsamında idari para cezası uygulanıyor. YTA'yı ihlal eden yapılaşma tespit edilirse 2920 sayılı Kanun'un 47. maddesi uyarınca işlem yapılıyor; sorumluluk yapı veya tesisin sahibine ve/veya işletmecisine ait.
Bu özet yapay zeka ile üretilmiştir; bağlayıcı değildir. Esas alınacak metin Resmî Gazete'nin kendisidir.